3 stig eðlilegrar fæðingar sem þú þarft að skilja

Fæðing er oft útskýrð sem þrjú stig: leghálsinn opnast, barnið fæðist og fylgjan losnar. Þessi skipting hjálpar til við að skilja hvað er að gerast í líkamanum, en hún er ekki nákvæm stundatafla. Fæðingar hefjast og ganga fram með ólíkum hætti; lengd hríða, hvíld milli þeirra og hraði útvíkkunar eru breytileg. Heilbrigðisstarfsfólk metur því líðan móður og barns ásamt framvindu fæðingarinnar.

Fyrsta stig: leghálsinn mýkist og opnast

Fyrsta stigið hefst þegar hríðir valda breytingum á leghálsinum og lýkur þegar hann er fullopinn, yfirleitt um tíu sentímetrar. Það skiptist gjarnan í dulið skeið og virkt skeið. Á dula skeiðinu mýkist leghálsinn, styttist og opnast smám saman. Hríðir geta verið óreglulegar og missterkar; sumar konur finna fyrir verkjum í baki, þrýstingi niður á við eða að legvatnið fari. Þetta skeið getur tekið mislangan tíma og er ekki sjálfkrafa merki um að eitthvað sé að ef framvindan er hæg.

Þegar virka skeiðið hefst verða hríðir oft reglulegri og sterkari og leghálsinn opnast hraðar. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin miðar við að virka fyrsta stigið hefjist við um fimm sentímetra útvíkkun. Það er gagnlegt að vita að skilgreiningar geta verið mismunandi milli heilbrigðisleiðbeininga og fæðingarstaða; ljósmóðir eða læknir útskýrir hvernig framvindan er metin í þínu tilviki. Engin ein lengd eða ákveðið mynstur hríða tryggir að allar fæðingar fari eins.

Ljósmóðir styður barnshafandi konu í fæðingarherbergi

Hvað getur hjálpað á fyrsta stigi?

Markmiðið er að styðja við öryggi, hvíld og bjargráð, ekki að þvinga líkamann til að fylgja fyrirfram ákveðnum hraða. Ef aðstæður leyfa getur verið gott að skipta um stellingu, ganga rólega, hvíla sig milli hríða, anda meðvitað eða fá nudd og nærveru stuðningsaðila. Drekktu og borðaðu samkvæmt ráðleggingum fæðingarteymisins; ráð geta tekið mið af heilsufari, áhættu og því hvort inngrip eru fyrirhuguð. Heit sturta eða bað getur veitt sumum vellíðan ef ljósmóðir telur það öruggt.

Verkjastilling er persónulegt val og getur verið án lyfja eða með lyfjum. Ræddu möguleikana fyrirfram ef þú getur, en þú mátt líka endurskoða óskir þínar meðan á fæðingu stendur. Ljósmóðir fylgist með líðan þinni og barnsins og getur lagt til skoðun eða eftirlit þegar það hjálpar við ákvörðun um næstu skref. Þú mátt spyrja hvers vegna aðgerð er ráðlögð, hvaða kosti og áhættu hún hefur og hvort tími sé til að ræða valkosti.

Annað stig: barnið fæðist

Annað stigið hefst þegar leghálsinn er fullopinn og lýkur þegar barnið er fætt. Barnið færist niður fæðingarveginn og þrýstingur eykst. Sumar konur finna sterka rembingsþörf fljótt; hjá öðrum líður nokkur tími áður en hún kemur, til dæmis eftir ákveðna verkjastillingu. Ljósmóðir leiðbeinir um að rembast þegar það hentar og hjálpar þér að finna stellingu sem er örugg og þægileg. Hliðarlega, upprétt staða, hnéstaða eða önnur stelling getur komið til greina eftir aðstæðum og þörfum.

Þegar höfuð barnsins sést geta ljósmóðir og fæðandi kona unnið saman að hægri og stýrðri fæðingu höfuðsins. Stundum er óskað eftir stuttum andardrætti eða að rembingi sé dregið úr í augnablik, en leiðbeiningar eru lagaðar að aðstæðum. Rifur geta orðið þegar barnið fæðist; episiotomy, lítill skurður í spöng, er ekki sjálfgefin venja heldur kemur til greina í ákveðnum aðstæðum eftir klínískt mat. Ef þörf er á skurði er svæðið deyft. Eftir fæðingu barnsins er oft boðið upp á húð við húð og stuðning við fyrstu gjöf, þegar heilsufar beggja leyfir.

Þriðja stig: fylgjan losnar

Þriðja stigið byrjar eftir fæðingu barnsins og lýkur þegar fylgjan og himnurnar hafa skilað sér. Legið heldur áfram að dragast saman, sem hjálpar fylgjunni að losna og dregur úr blæðingu. Hægt er að styðja við þetta stig með virkri meðferð, til dæmis lyfi sem eykur samdrætti legsins og stýrðu togi á naflastreng þegar fylgjan hefur losnað, eða með lífeðlisfræðilegri meðferð þar sem beðið er eftir að ferlið gangi fram af sjálfu sér. Hvaða leið hentar fer eftir heilsufari, áhættuþáttum, óskum þínum og mati fæðingarteymisins.

Ræddu þessa valkosti við ljósmóður á meðgöngu eða snemma í fæðingu. Virk meðferð getur flýtt fyrir losun fylgjunnar og dregið úr hættu á mikilli blæðingu eftir fæðingu, en lyf geta líka haft aukaverkanir, svo sem ógleði eða sterkari eftirhríðir. Seinkun á klemmu naflastrengs í stutta stund er almennt hluti af ráðleggingum þegar ástand barns og móður leyfir; bráð þörf getur þó breytt því. Ljósmóðir fylgist með blæðingu og samdrætti legsins eftir að fylgjan er komin.

Af hverju er framvinda mismunandi?

Fæðingin ræðst af samspili hríða, breytinga á leghálsi, stöðu og hreyfingu barnsins, fyrri fæðingarsögu og heilsu móður og barns. Streita, þreyta, stuðningur, verkjastilling og umhverfi geta haft áhrif á upplifun og bjargráð, en þau skýra ekki sjálfkrafa hæga framvindu. Ekki er hægt að greina orsök út frá einu einkenni eða einni mælingu. Ef framvindan virðist hæg metur fæðingarteymið heildarmyndina og ræðir mögulegar skýringar og valkosti með þér. Ekki er rétt að álykta að þú hafir gert eitthvað rangt.

WHO leggur áherslu á einstaklingsmiðaða og virðingarríka umönnun, samfylgd eftir vali konunnar og sameiginlegar ákvarðanir. Leiðbeiningar um lengd fæðingar eru hjálpartæki fyrir fagfólk, ekki loforð um nákvæman tíma eða einkunn fyrir líkamann. Þegar grunur vaknar um frávik getur þurft nánara eftirlit, frekari skoðun eða inngrip. Ástæða til að flýta fæðingu eða breyta áætlun þarf að byggjast á mati á aðstæðum, ekki aðeins ótta við að fæðingin taki lengri tíma en búist var við.

Hvenær á að hafa samband?

Fylgdu fyrst og fremst leiðbeiningum fæðingarstaðarins og mæðraverndarinnar, þar sem ráð geta farið eftir meðgöngulengd og heilsufari. Hafðu samband við ljósmóður eða fæðingardeild ef þú heldur að fæðing sé að hefjast, ef legvatnið fer, ef blæðing kemur eða ef þú finnur fyrir minni hreyfingum barns en venjulega. Leitaðu tafarlaust ráða ef þú ert komin styttra en 37 vikur og færð einkenni fæðingar, eða ef eitthvað veldur þér áhyggjum. Ef þér finnst barnið vera að fæðast núna eða þú þarft bráða aðstoð skaltu hringja í neyðarþjónustu þar sem þú ert.

Gott er að hafa símanúmer fæðingardeildar tiltækt og ræða fyrirfram hvenær þú átt að hringja, hvert þú átt að fara og hvernig þú kemst þangað. Skrifaðu niður spurningar um verkjastillingu, fylgjulosun, naflastreng og stuðningsaðila. Að þekkja stigin þrjú getur gert atburðarásina skiljanlegri, en það tryggir ekki ákveðna upplifun eða fæðingarmáta. Mikilvægast er að þú fáir skýrar upplýsingar, virðingu og viðeigandi aðstoð þegar þörf er á.

Heimildir og frekari lestur

Skildu eftir athugasemd

20 atriði sem þú þarft að vita á fyrstu meðgöngu

20 atriði sem þú þarft að vita á fyrstu meðgöngu

Fáðu hagnýt ráð um fyrstu meðgöngu: mæðravernd, fólínsýru, rannsóknir, líðan og einkenni sem kalla á skjóta aðstoð frá ljósmóður eða lækni strax.

7 leiðir til að reikna meðgöngulengd og fæðingardag

7 leiðir til að reikna meðgöngulengd og fæðingardag

Lærðu að áætla meðgöngulengd og fæðingardag út frá síðustu blæðingum, tíðahring og snemmsónar og skildu hvers vegna áætlaður dagur getur breyst.

3 stig eðlilegrar fæðingar sem þú þarft að skilja

3 stig eðlilegrar fæðingar sem þú þarft að skilja

Skildu hvað gerist á fyrstu, annarri og þriðju stigum fæðingar, hvað hefur áhrif á framvinduna og hvenær rétt er að hafa samband við ljósmóður.

10 leyndarmál fyrir heilbrigða meðgöngu og barn

10 leyndarmál fyrir heilbrigða meðgöngu og barn

Fáðu tíu gagnleg ráð um mæðravernd, næringu, hreyfingu og undirbúning fæðingar sem styðja við heilsu þína og barnsins á meðgöngunni með skýrum ráðum.

Þungaðar konur: krabbi, kalk og örugg næring

Þungaðar konur: krabbi, kalk og örugg næring

Sjáðu hvort óhætt sé að borða krabba á meðgöngu, hvernig á að elda hann til fulls og hvað þarf að vita um kalk, matvælaöryggi og næringu á meðgöngu.

Óvænt þungun: hvað á að gera til að halda meðgöngunni?

Óvænt þungun: hvað á að gera til að halda meðgöngunni?

Óvænt þungun getur vakið óvissu. Lestu hvernig þú staðfestir þungun, færð ráðgjöf og metur næstu skref með stuðningi fagfólks á Íslandi núna.

Hvað er eðlileg útferð frá leggöngum á meðgöngu?

Hvað er eðlileg útferð frá leggöngum á meðgöngu?

Ítarleg leiðsögn um útferð frá leggöngum á meðgöngu: Einkenni, viðvörunarmerki og heilsuráð fyrir barnshafandi konur í hverjum þriðjungi.

Þungaðar konur borða rækjur á meðgöngu: Bæta við prótein og næringarefni

Þungaðar konur borða rækjur á meðgöngu: Bæta við prótein og næringarefni

Hvort það sé gott fyrir barnshafandi konur að borða rækju er spurning um margar óléttar konur því rækjukjöt inniheldur mörg næringarefni en inniheldur samt áhættu.

Tap á slímtappa í legi og hluti sem þungaðar konur ættu að hafa í huga (1. hluti)

Tap á slímtappa í legi og hluti sem þungaðar konur ættu að hafa í huga (1. hluti)

Ef þunguð kona missir slímtappann í leghálsi, þýðir það að fæðingin sé að fara að fara eða ætti ég að bíða? Svarið er það fer eftir því.

20 fyrstu merki um meðgöngu fyrstu vikuna, auðvelt að þekkja

20 fyrstu merki um meðgöngu fyrstu vikuna, auðvelt að þekkja

Að þekkja fyrstu merki um meðgöngu mun hjálpa þér að hugsa betur um sjálfan þig og barnið þitt. Ekki hunsa 20 þekktustu táknin!