20 atriði sem þú þarft að vita á fyrstu meðgöngu
Fáðu hagnýt ráð um fyrstu meðgöngu: mæðravernd, fólínsýru, rannsóknir, líðan og einkenni sem kalla á skjóta aðstoð frá ljósmóður eða lækni strax.
Það getur verið spennandi og jafnframt ruglingslegt að reyna að átta sig á því hversu langt meðgangan er komin og hvenær barnið gæti fæðst. Fæðingardagur er alltaf áætlun, ekki loforð um ákveðinn dag. Best er að nota nokkrar upplýsingar saman og láta ljósmóður eða lækni staðfesta dagsetninguna í mæðravernd.
Hér eru sjö gagnlegar leiðir til að meta meðgöngulengd og áætlaðan fæðingardag. Þær eru ekki allar jafn nákvæmar og sumar eiga aðeins við ákveðnar aðstæður.
Hefðbundin útreikningur hefst á fyrsta degi síðustu tíðablæðinga, ekki getnaðardegi. Meðgöngulengd er talin frá þeim degi og áætlaður fæðingardagur miðast oft við 280 daga, eða 40 vikur. Þetta getur virst undarlegt þar sem getnaður verður yfirleitt síðar, en nákvæmur getnaðardagur er oft óþekktur.
Skráðu dagsetninguna eins nákvæmlega og þú getur. Ef þú manst aðeins mánuðinn eða ert óviss skaltu segja það í fyrstu mæðravernd; ekki giska á dagsetningu til að fá reiknivél til að gefa ákveðna niðurstöðu.
Einföld viðmiðun er að bæta 280 dögum við fyrsta dag síðustu blæðinga. Sumir nota regluna að bæta sjö dögum við dagsetninguna og fara þrjá mánuði aftur í tímann, en dagatal og hlaupár geta gert handreikning ónákvæman. Reiknivél getur flýtt fyrir, en hún er aðeins eins áreiðanleg og upplýsingarnar sem þú setur inn.
Meðganga getur eðlilega varað mislangan tíma. NHS lýsir venjulegu bili sem 37 til 42 vikur frá upphafi síðustu blæðinga. Því merkir áætlaður fæðingardagur ekki að barnið komi endilega þann dag.
Staðlaður útreikningur gerir oft ráð fyrir 28 daga tíðahring og egglosi um miðjan hring. Ef hringurinn þinn er yfirleitt styttri eða lengri getur sú forsenda skekkt áætlunina um nokkra daga. NHS reiknivél býður upp á að leiðrétta fyrir lengd hrings, en óreglulegir hringir gera slíka leiðréttingu óvissari.
Notaðu meðalhringlengd nokkurra síðustu mánaða ef þú þekkir hana. Ekki gera ráð fyrir að dagsetning eggloss sé örugglega miðpunktur hringsins; egglos getur verið breytilegt, sérstaklega þegar tíðahringir eru óreglulegir.
Dagsetning jákvæðs þungunarprófs getur hjálpað þér að muna hvenær þú uppgötvaðir þungunina, en hún ákvarðar ekki meðgöngulengd. Næmi prófa er mismunandi og fólk tekur próf á mismunandi tíma. Ógleði, brjóstaspenna og þreyta eru heldur ekki nákvæmar klukkur: einkenni geta byrjað snemma, seint eða verið lítil.
Þessar upplýsingar geta stutt samtalið við ljósmóður, en ekki nota þær einar til að færa áætlaðan fæðingardag.
Ómskoðun snemma á meðgöngu er almennt nákvæmari til að meta meðgöngulengd en dagsetning síðustu blæðinga, sérstaklega ef blæðingardagur er óþekktur eða tíðahringur óreglulegur. ACOG, fagfélag bandarískra fæðingarlækna og kvensjúkdómalækna, mælir með mælingu á fósturvísi eða fóstri á fyrsta þriðjungi sem nákvæmustu aðferðinni til að staðfesta meðgöngulengd.
Á Íslandi býður Landspítali upp á ómskoðanir meðal annars við 11–14 vikur og 19–20 vikur. Samkvæmt upplýsingum spítalans er meðgöngulengd staðfest við síðari skoðun ef fyrri skoðun hefur farið fram; ef hún er fyrsta skoðun getur fæðingardagur verið áætlaður þar. Fyrirkomulag og tímasetningar geta þó ráðist af þinni mæðravernd og aðstæðum.
Ef þungun varð til með aðstoð við tæknifrjóvgun, svo sem glasafrjóvgun, liggja oft fyrir nákvæmar upplýsingar um frjóvgun og aldur fósturvísis við uppsetningu. ACOG mælir með að áætlaður fæðingardagur í slíkum tilvikum byggist á upplýsingum um meðferðina og flutningsdaginn, fremur en almennum útreikningi frá síðustu blæðingum.
Gefðu meðferðarteyminu eða ljósmóður dagsetningar meðferðar og upplýsingar um fósturvísinn. Ekki reikna sjálf frá uppsetningardegi án þess að taka tillit til aldurs fósturvísis.
Þegar heilbrigðisstarfsfólk hefur lagt saman dagsetningu síðustu blæðinga, snemmsónar og viðeigandi meðferðarupplýsingar er skynsamlegt að halda sig við eina skráða dagsetningu. Síðari ómskoðanir eru fyrst og fremst notaðar til að fylgjast með vexti og líðan; stærð fósturs síðar á meðgöngu getur verið mismunandi og ætti ekki sjálfkrafa að breyta dagsetningunni.
ACOG segir að breyting á þegar staðfestum fæðingardegi eigi aðeins að koma til greina við sérstakar aðstæður og að hún sé skráð og rædd. Ef skráðar dagsetningar stangast á skaltu biðja ljósmóður að útskýra hvaða viðmið var notað og hvar dagsetningin er skráð í mæðraskrá.
Óvissa um síðustu blæðingar, breytilegt egglos, óreglulegur tíðahringur og takmarkanir mælinga geta öll valdið mismun. Það er staðreynd að fæðingardagur er áætlun sem byggist á bestu tiltæku upplýsingum; dagsetning getnaðar er oft ekki þekkt nákvæmlega. Það væri hins vegar ágiskun að draga ályktun um heilsu barnsins út frá því einu að fæðingardagurinn færist til eða barnið fæðist ekki á honum.
Ekki reyna að flýta fæðingu eða fresta henni út frá netreiknivél. Ef þú hefur áhyggjur af einkennum, hreyfingum barnsins eða því að meðgangan sé komin fram yfir áætlaðan tíma skaltu hafa samband við mæðravernd eða fæðingarþjónustu og fylgja ráðleggingum þeirra.
Fáðu hagnýt ráð um fyrstu meðgöngu: mæðravernd, fólínsýru, rannsóknir, líðan og einkenni sem kalla á skjóta aðstoð frá ljósmóður eða lækni strax.
Lærðu að áætla meðgöngulengd og fæðingardag út frá síðustu blæðingum, tíðahring og snemmsónar og skildu hvers vegna áætlaður dagur getur breyst.
Skildu hvað gerist á fyrstu, annarri og þriðju stigum fæðingar, hvað hefur áhrif á framvinduna og hvenær rétt er að hafa samband við ljósmóður.
Fáðu tíu gagnleg ráð um mæðravernd, næringu, hreyfingu og undirbúning fæðingar sem styðja við heilsu þína og barnsins á meðgöngunni með skýrum ráðum.
Sjáðu hvort óhætt sé að borða krabba á meðgöngu, hvernig á að elda hann til fulls og hvað þarf að vita um kalk, matvælaöryggi og næringu á meðgöngu.
Óvænt þungun getur vakið óvissu. Lestu hvernig þú staðfestir þungun, færð ráðgjöf og metur næstu skref með stuðningi fagfólks á Íslandi núna.
Ítarleg leiðsögn um útferð frá leggöngum á meðgöngu: Einkenni, viðvörunarmerki og heilsuráð fyrir barnshafandi konur í hverjum þriðjungi.
Hvort það sé gott fyrir barnshafandi konur að borða rækju er spurning um margar óléttar konur því rækjukjöt inniheldur mörg næringarefni en inniheldur samt áhættu.
Ef þunguð kona missir slímtappann í leghálsi, þýðir það að fæðingin sé að fara að fara eða ætti ég að bíða? Svarið er það fer eftir því.
Að þekkja fyrstu merki um meðgöngu mun hjálpa þér að hugsa betur um sjálfan þig og barnið þitt. Ekki hunsa 20 þekktustu táknin!