A duhet që nënat t’i trajtojnë vetë lythat e fëmijëve?
Mësoni kur lythat e fëmijëve mund të trajtohen në shtëpi, cilat masa janë të sigurta dhe kur duhet kërkuar këshilla e pediatrit ose dermatologut.
Ethet reumatike janë një reagim inflamator që mund të shfaqet pas një infeksioni të shkaktuar nga streptokoku i grupit A. Te disa fëmijë, sistemi imunitar reagon ndaj infeksionit dhe prek edhe indet e veta, përfshirë zemrën, nyjat, lëkurën ose sistemin nervor. Kur inflamacioni dëmton valvulat e zemrës dhe lë shenja afatgjata, gjendja quhet sëmundje reumatike e zemrës. Zakonisht nuk bëhet fjalë për një problem që nis papritur nga vetë zemra: dëmtimi mund të vijë pas një infeksioni të fytit ose, në disa raste, të lëkurës.
Ethet reumatike shfaqen më shpesh te fëmijët e moshës shkollore dhe adoleshentët. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), episodi i parë haset zakonisht te fëmijët 5–14 vjeç. Megjithatë, dhimbja e fytit nuk do të thotë se fëmija do të zhvillojë këtë sëmundje. Rreziku lidhet me infeksionin streptokoksik të patrajtuar ose të trajtuar në mënyrë të papërshtatshme, ndërsa kushtet e mbipopulluara dhe pengesat në marrjen e kujdesit shëndetësor mund ta shtojnë përhapjen e infeksioneve.
Streptokoku i grupit A mund të shkaktojë faringit, pra infeksion të fytit, dhe disa infeksione të lëkurës. Pas infeksionit, përgjigjja imunitare mund të ndezë inflamacion në pjesë të ndryshme të trupit. Kur preket zemra, inflamacioni mund të prekë valvulat, veçanërisht valvulën mitrale dhe më rrallë atë të aortës. Përsëritja e etheve reumatike mund të shkaktojë dëmtime të tjera dhe ta përkeqësojë funksionin e valvulave.
Shenjat e etheve reumatike zakonisht shfaqen pas një vonese prej disa javësh nga infeksioni, jo domosdoshmërisht gjatë dhimbjes së fytit. Prandaj, tregojini pediatrit për infeksionet e fundit, trajtimet e marra dhe kohën kur nisën simptomat. Një infeksion i kaluar mund të mos jetë më i dukshëm në momentin e vizitës, por historia e tij mbetet e rëndësishme për vlerësimin mjekësor.
Ethet reumatike mund të prekin disa sisteme dhe shenjat ndryshojnë nga një fëmijë te tjetri. Ato mund të përfshijnë:
Dëmtimi i valvulave mund të mos japë shenja të dukshme në fillim. Më vonë, fëmija mund të lodhet më shpejt gjatë lojës, të ketë gulçim, dhimbje ose parehati në kraharor, rrahje të çrregullta, apo ënjtje të këmbëve, duarve ose barkut. Këto simptoma kanë edhe shkaqe të tjera, ndaj nuk mjaftojnë për të vendosur diagnozën. Gulçimi i rëndë, të fikëtit, dhimbja e fortë në kraharor ose përkeqësimi i shpejtë kërkojnë vlerësim urgjent mjekësor.

Nuk ka një analizë të vetme që konfirmon çdo rast të etheve reumatike. Mjeku vlerëson historinë e infeksionit, simptomat, ekzaminimin fizik dhe rezultatet e analizave sipas kritereve klinike. Mund të kërkohen analiza gjaku për shenja inflamacioni ose prova të një infeksioni të mëparshëm streptokoksik, si edhe elektrokardiogramë për ritmin dhe aktivitetin elektrik të zemrës.
Ekokardiografia me Doppler përdor ultratinguj për të vlerësuar strukturën e zemrës dhe mënyrën si kalon gjaku nëpër valvula. Ajo mund të zbulojë inflamacion ose rrjedhje jonormale edhe kur mjeku nuk dëgjon zhurmë karakteristike gjatë kontrollit. Vendimi për testet dhe interpretimi i tyre i takojnë mjekut; një rezultat i vetëm nuk duhet interpretuar veçmas nga simptomat dhe historia klinike.
Trajtimi përshtatet me gjendjen e fëmijës dhe përfshin vlerësim nga mjeku, shpesh në bashkëpunim me kardiologun pediatrik. Antibiotikët përdoren për të eliminuar streptokokun e mbetur kur diagnostikohen ethet reumatike, edhe nëse fëmija nuk ka më dhimbje fyti. Medikamente të tjera mund të nevojiten për të qetësuar inflamacionin ose për të trajtuar shenja të prekjes së zemrës. Doza, zgjedhja e barit dhe kohëzgjatja përcaktohen nga profesionistët shëndetësorë; mos përdorni antibiotikë të mbetur dhe mos e ndërprisni një kurë të përshkruar pa folur me mjekun.
Për të parandaluar një episod tjetër, fëmijët që kanë pasur ethe reumatike ose kanë sëmundje reumatike të zemrës mund të kenë nevojë për profilaksi antibiotike afatgjatë. OBSH rekomandon profilaksinë për personat e diagnostikuar me ethe reumatike ose sëmundje reumatike të zemrës; penicilina benzatinë me injeksion është qasja e preferuar e linjës së parë, ndërsa alternativa varet nga rasti. Skema dhe kohëzgjatja vendosen individualisht. Mbajtja e një kalendari, caktimi paraprak i vizitave dhe njoftimi i ekipit mjekësor për efekte anësore ose alergji mund ta lehtësojnë ndjekjen. Mos e ndryshoni vetë intervalin e injeksioneve apo barin.
Dëmtimi i rëndë i valvulave mund të kërkojë barna për simptomat ose ndërhyrje për riparimin apo zëvendësimin e valvulës. Ndjekja e rregullt ndihmon ekipin të vlerësojë simptomat, ekokardiogramat dhe nevojën për përshtatje të trajtimit. Pyeteni kardiologun se cilat aktivitete janë të përshtatshme për fëmijën, sepse kufizimet varen nga shkalla e dëmtimit dhe nuk janë të njëjta për të gjithë.
Parandalimi fillon me vlerësimin e duhur të infeksioneve të fytit ose lëkurës që mund të jenë streptokoksike. Nëse fëmija ka dhimbje fyti me temperaturë, skuqje të lëkurës ose shenja që ju shqetësojnë, kontaktoni pediatrin për të vendosur nëse nevojitet testim dhe trajtim. Simptomat e vetme nuk mund të përcaktojnë me siguri nëse infeksioni është streptokoksik. Kur përshkruhen antibiotikë, ndiqni udhëzimet deri në fund dhe mos ndani barna me persona të tjerë.
Nuk ka një vaksinë që parandalon ethet reumatike. Higjiena ndihmon në uljen e përhapjes, por nuk zëvendëson vlerësimin dhe trajtimin mjekësor. Në komunitetet ku sëmundja është më e shpeshtë, qasja në kujdes shëndetësor, kushtet e banimit dhe trajtimi i barabartë i infeksioneve kanë rol të rëndësishëm.
Kontaktoni pediatrin nëse pas një infeksioni të fytit ose lëkurës fëmija zhvillon temperaturë, dhimbje nyjash që lëviz nga një vend në tjetrin, lëvizje të pavullnetshme, lodhje të pazakontë ose gulçim. Tregoni datat e simptomave dhe çdo antibiotik të marrë. Nëse fëmija ka tashmë diagnozë, mos humbni dozat e profilaksisë dhe njoftoni mjekun kur një vizitë ose injeksion është vonuar. Vështirësia e theksuar në frymëmarrje, të fikëtit, ënjtja e shpejtë ose dhimbja e fortë në kraharor kërkojnë kujdes urgjent.
Ky material shpjegon informacion të përgjithshëm dhe nuk zëvendëson diagnozën apo këshillën e pediatrit dhe kardiologut pediatrik.
Mësoni kur lythat e fëmijëve mund të trajtohen në shtëpi, cilat masa janë të sigurta dhe kur duhet kërkuar këshilla e pediatrit ose dermatologut.
Zbuloni si t’i mësoni fëmijët të luajnë shah me ushtrime të shkurtra, rregulla të qarta dhe këshilla praktike që e mbajnë lojën argëtuese për fillestarët.
Mësoni si ta përgatisni fëmijën për prerjen e parë të flokëve, të ulni frikën nga zhurma e prekja dhe të ruani sigurinë gjatë gjithë procesit.
Zbuloni 6 modele flokësh për vajza: gërsheta, bishta dhe topuz i butë, me hapa të thjeshtë për stilim të rehatshëm dhe pa tërheqje çdo ditë.
Mësoni çfarë t’i ofroni një fëmije 2-vjeçar, si të krijoni vakte të qeta dhe të sigurta, të trajtoni refuzimin e ushqimit dhe të parandaloni mbytjen.
Zbuloni çfarë mund të bëjë foshnja nga 3 deri në 12 muaj, si ta mbështesni me lojë të sigurt dhe kur të flisni me pediatrin për zhvillimin e saj.
Përgatitni një pure të butë kungulli për foshnjën me udhëzime të qarta për gatimin, teksturën, shërbimin dhe ruajtjen e sigurt pa kripë ose sheqer.
Mësoni si të lehtësoni dhimbjen e kokës te fëmijët me pushim, ujë dhe kujdes të sigurt, cilat shenja kërkojnë mjek dhe si të parandaloni përsëritjen.
Zbuloni si mund të përfshihen algat e detit në ushqimin e fëmijëve, rolin e jodit dhe mënyrat për të shmangur tepricën e suplementeve dhe rreziqet.
Mësoni kur mund të pijë fëmija pije soje, si të zgjidhni variantin e duhur dhe pse ajo nuk zëvendëson formulën për foshnja nën 12 muaj. Këshilla për prindërit.