A duhet që nënat t’i trajtojnë vetë lythat e fëmijëve?
Mësoni kur lythat e fëmijëve mund të trajtohen në shtëpi, cilat masa janë të sigurta dhe kur duhet kërkuar këshilla e pediatrit ose dermatologut.
Një fëmijë që ha pak ose refuzon disa ushqime nuk ka domosdoshmërisht mungesë vitaminash. Oreksi ndryshon me moshën, rritjen, aktivitetin dhe gjendjen shëndetësore. Megjithatë, një menu e larmishme ndihmon trupin të marrë lëndët ushqyese që i duhen për rritje, energji dhe zhvillim. Këto tetë vitamina dhe minerale gjenden në ushqime të zakonshme; ato nuk janë ilaç për të detyruar fëmijën të hajë.
Kur qumështi i gjirit ose formula nuk mjaftojnë më për të plotësuar nevojat ushqyese, ushqimet plotësuese zakonisht fillojnë rreth muajit të gjashtë. OBSH këshillon që ushqimi të shtohet gradualisht, me larmi dhe duke iu përgjigjur shenjave të urisë dhe ngopjes. Mos i jepni ushqime të ngurta foshnjës para se të jetë gati dhe kërkoni udhëzim nga pediatri kur keni paqartësi.
Vitamina A ndihmon shikimin, imunitetin dhe rritjen normale. Mund ta merrni nga karotat, patatet e ëmbla, kungulli, spinaqi dhe perime të tjera me gjethe jeshile, si edhe nga vezët dhe produktet e qumështit. Provoni t’i shërbeni perimet të buta, të pjekura ose të shtypura, sipas moshës dhe aftësisë së fëmijës për të përtypur. Mos jepni suplemente me dozë të lartë pa këshillë mjekësore, sepse teprica e vitaminës A mund të jetë e dëmshme.
Vitamina C kontribuon në funksionimin normal të sistemit imunitar dhe ndihmon përthithjen e hekurit nga ushqimet bimore. Burime të mira janë portokalli, kivi, luleshtrydhet, domatet, specat dhe brokoli. Bashkojini, për shembull, thjerrëzat me domate ose fasulet me spec të kuq. Frutat dhe perimet e prera duhen përgatitur në madhësi dhe formë të sigurt për moshën, për të ulur rrezikun e mbytjes.
Vitamina D ndihmon trupin të përthithë kalciumin dhe është e rëndësishme për kockat dhe dhëmbët. Gjendet në pak ushqime, si peshku yndyror dhe e verdha e vezës; disa produkte janë të fortifikuara. Rekomandimet për pika ose suplemente ndryshojnë sipas vendit, moshës, ushqyerjes me gji ose formulë dhe sasisë së formulës së fortifikuar. Për shembull, udhëzimi i NHS në Mbretërinë e Bashkuar këshillon vitaminë D për foshnjat e ushqyera me gji dhe për fëmijët 1–4 vjeç, ndërsa foshnjat që marrin më shumë se 500 ml formulë në ditë zakonisht nuk kanë nevojë për suplement sipas atij udhëzimi. Pyesni pediatrin ose farmacistin për këshillën që vlen aty ku jetoni.
Vitamina B12 është e nevojshme për formimin e qelizave të kuqe të gjakut dhe funksionimin e sistemit nervor. Burimet kryesore janë ushqimet shtazore, si mishi, peshku, vezët, qumështi dhe produktet e tij; disa produkte bimore të fortifikuara përmbajnë gjithashtu B12. Nëse fëmija ndjek një dietë vegane ose shumë të kufizuar, flisni me pediatrin ose dietologun për planifikimin e saj dhe nevojën për suplement. Mos supozoni se çdo produkt bimor ka B12: kontrolloni etiketën.
Folati, një vitaminë e grupit B, merr pjesë në ndarjen e qelizave dhe në formimin e gjakut. Fasulet, thjerrëzat, qiqrat, perimet me gjethe jeshile dhe disa drithëra të fortifikuara janë zgjedhje të dobishme. Për një fëmijë që sapo mëson të hajë, bishtajoret mund të shtypen ose të gatuhen derisa të zbuten mirë. Ndryshoni mënyrën e servirjes pa e kthyer vaktin në presion: një ushqim i ri mund të ofrohet përsëri në një ditë tjetër.
Hekuri ndihmon prodhimin e hemoglobinës, e cila transporton oksigjenin në gjak, dhe është i rëndësishëm për rritjen. Gjendet te mishi, shpendët, peshku, drithërat e fortifikuara, fasulet dhe thjerrëzat. Kombinimi i burimeve bimore të hekurit me ushqime që përmbajnë vitaminë C, si domatja ose frutat, mund ta përmirësojë përthithjen. Mos i jepni fëmijës tableta hekuri me iniciativën tuaj: mungesa duhet vlerësuar nga profesionisti shëndetësor dhe teprica mund të jetë e rrezikshme.
Zinku ndihmon rritjen, krijimin e proteinave dhe funksionimin e imunitetit. Mishi, peshku, vezët dhe bulmeti janë burime të njohura; fasulat, arrat e bluara në mënyrë të sigurt dhe drithërat e plota kontribuojnë gjithashtu. Për foshnjat dhe fëmijët e vegjël, përshtatni teksturën: arrat e plota janë rrezik mbytjeje dhe nuk duhen dhënë. Gjalpi i arrave mund të përhapet hollë ose të përzihet në ushqim vetëm kur është i përshtatshëm për moshën dhe alergjitë.
Kalciumi është i nevojshëm për ndërtimin dhe ruajtjen e kockave e dhëmbëve. Qumështi, kosi dhe djathi janë burime të zakonshme; disa pije bimore të fortifikuara mund të kontribuojnë për fëmijët më të rritur, por përmbajtja ndryshon sipas produktit. Foshnjat nën një vjeç kanë nevoja dhe rregulla të veçanta për qumështin, ndaj mos zëvendësoni formulën ose qumështin e gjirit me pije bimore pa këshillë profesionale. Kontrolloni etiketën për fortifikimin dhe zgjidhni produkte pa sheqer të shtuar kur është e mundur.
Flisni me pediatrin nëse fëmija po humb peshë, nuk po rritet siç pritet, ka lodhje të pazakontë, ha shumë pak për një kohë të gjatë, shmang grupe të tëra ushqimore ose ka alergji, sëmundje kronike apo dietë vegane. Këto shenja nuk vërtetojnë vetë mungesë ushqyese, por mund të kërkojnë vlerësim. Mjeku mund të shqyrtojë rritjen dhe dietën dhe të vendosë nëse nevojiten analiza apo suplement. Mos përdorni multivitamina për të nxitur oreksin dhe mos kombinoni disa preparate pa kontrolluar përbërjen, sepse mund të dyfishohen dozat.
Informacioni i përgjithshëm nuk zëvendëson këshillën individuale mjekësore. Për udhëzimet e përditësuara mbi ushqyerjen plotësuese, shihni udhëzimin e OBSH-së për ushqyerjen plotësuese të fëmijëve 6–23 muajsh (publikuar më 16 tetor 2023). Për vitaminat në fëmijëri, konsultoni udhëzimin e NHS-së; për hekurin, fletën informuese të Institutit Kombëtar të Shëndetit në SHBA; dhe për zinkun, fletën e tij për konsumatorët.
Mësoni kur lythat e fëmijëve mund të trajtohen në shtëpi, cilat masa janë të sigurta dhe kur duhet kërkuar këshilla e pediatrit ose dermatologut.
Zbuloni si t’i mësoni fëmijët të luajnë shah me ushtrime të shkurtra, rregulla të qarta dhe këshilla praktike që e mbajnë lojën argëtuese për fillestarët.
Mësoni si ta përgatisni fëmijën për prerjen e parë të flokëve, të ulni frikën nga zhurma e prekja dhe të ruani sigurinë gjatë gjithë procesit.
Zbuloni 6 modele flokësh për vajza: gërsheta, bishta dhe topuz i butë, me hapa të thjeshtë për stilim të rehatshëm dhe pa tërheqje çdo ditë.
Mësoni çfarë t’i ofroni një fëmije 2-vjeçar, si të krijoni vakte të qeta dhe të sigurta, të trajtoni refuzimin e ushqimit dhe të parandaloni mbytjen.
Zbuloni çfarë mund të bëjë foshnja nga 3 deri në 12 muaj, si ta mbështesni me lojë të sigurt dhe kur të flisni me pediatrin për zhvillimin e saj.
Përgatitni një pure të butë kungulli për foshnjën me udhëzime të qarta për gatimin, teksturën, shërbimin dhe ruajtjen e sigurt pa kripë ose sheqer.
Mësoni si të lehtësoni dhimbjen e kokës te fëmijët me pushim, ujë dhe kujdes të sigurt, cilat shenja kërkojnë mjek dhe si të parandaloni përsëritjen.
Zbuloni si mund të përfshihen algat e detit në ushqimin e fëmijëve, rolin e jodit dhe mënyrat për të shmangur tepricën e suplementeve dhe rreziqet.
Mësoni kur mund të pijë fëmija pije soje, si të zgjidhni variantin e duhur dhe pse ajo nuk zëvendëson formulën për foshnja nën 12 muaj. Këshilla për prindërit.