A duhet që nënat t’i trajtojnë vetë lythat e fëmijëve?
Mësoni kur lythat e fëmijëve mund të trajtohen në shtëpi, cilat masa janë të sigurta dhe kur duhet kërkuar këshilla e pediatrit ose dermatologut.
Televizori mund të jetë burim argëtimi dhe informacioni, por kur bëhet mënyra kryesore për të kaluar kohën, fëmijës mund t’i mbetet më pak hapësirë për lojë, gjumë, lexim dhe bisedë. Qëllimi nuk është ta ktheni televizorin në betejë të përditshme. Një plan i qartë, i përshtatshëm për moshën dhe i zbatuar me qetësi e ndihmon fëmijën të krijojë zakone më të balancuara.
Nevoja ndryshon sipas moshës. Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) këshillon që foshnjat të mos kalojnë kohë para ekranit; për njëvjeçarët, koha sedentare para ekranit nuk rekomandohet, ndërsa për moshat 2–4 vjeç kufiri është deri në një orë në ditë, dhe më pak është më mirë. Këto udhëzime për fëmijët nën pesë vjeç u publikuan më 2019. Për fëmijët më të rritur, familjet mund të vendosin kufij sipas gjumit, shkollës, aktivitetit dhe përmbajtjes, duke u këshilluar me pediatrin kur kanë shqetësime.
Për disa ditë, shënoni kur ndizet televizori, sa zgjat shikimi dhe çfarë ndodh para tij. A e kërkon fëmija kur mërzitet, gjatë vakteve, kur prindi është i zënë apo para gjumit? Vëzhgimi nuk shërben për ta qortuar, por për të kuptuar çfarë nevoje po plotëson ekrani. Shënoni gjithashtu nëse shikimi po zëvendëson gjumin, lojën jashtë, detyrat ose kohën familjare. Kështu kufiri i ri zgjidh një problem konkret, në vend që të jetë një ndalim arbitrar.
Flisni me fëmijën kur të gjithë janë të qetë dhe shpjegoni çfarë do të ndryshojë: për shembull, një program pas detyrave, televizori i fikur gjatë vakteve dhe pa ekran para gjumit. Bëjeni rregullin të kuptueshëm për moshën, shkruajeni ose paraqiteni me figura nëse ndihmon. Paralajmërojeni pak para mbarimit të programit dhe përdorni një kohëmatës që fundi të mos duket si vendim i papritur i prindit. Kufiri duhet të jetë realist dhe i njëjtë në ditët e zakonshme; përshtateni për raste të veçanta, por tregojini fëmijës paraprakisht.
Vetëm fikja e ekranit lë një boshllëk. Përgatitni disa alternativa që fëmija mund t’i zgjedhë vetë: kuba, vizatim, libra me figura, muzikë, lojë me role, puzzle, ndihmë e sigurt në kuzhinë ose shëtitje. Për fëmijët e vegjël, loja e lirë dhe ndërveprimi me të rriturin janë më të dobishëm se një listë e gjatë detyrash. Përgatitni materialet përpara kohës së zakonshme të televizorit, që alternativa të jetë e lehtë për t’u nisur.
Zgjidhni disa kufij të qëndrueshëm, si tryeza e ngrënies, dhoma e gjumit ose koha e përgatitjes për gjumë. Mbajeni televizorin të fikur kur askush nuk po shikon dhe mos e përdorni si zhurmë të vazhdueshme në sfond. Akademia Amerikane e Pediatrisë rekomandon që familjet të krijojnë plan mediatik, të caktojnë zona ose kohë pa ekran dhe të lënë vend për lojë, lexim e aktivitete të tjera. Planin mund ta rishikoni kur ndryshojnë mosha dhe rutina.
Kur fëmija shikon, zgjidhni paraprakisht programe të përshtatshme për moshën dhe, kur është e mundur, shikojini bashkë. Bisedoni për personazhet dhe historinë; kështu ekrani bëhet përvojë e përbashkët, jo mënyra e vetme e qetësimit. Çaktivizoni luajtjen automatike që nis episodin tjetër dhe mos lini televizorin ndezur pa qëllim. Cilësia e përmbajtjes ka rëndësi, por nuk zëvendëson gjumin, aktivitetin fizik dhe kontaktin me njerëzit.
Fëmijët vërejnë zakonet e të rriturve. Gjatë kohës familjare, vendoseni telefonin mënjanë dhe fikeni televizorin kur nuk po ndiqni një program. Nuk kërkohet përsosmëri: shpjegojini fëmijës se edhe të rriturit po përpiqen të përdorin ekranet me vetëdije. Përfshijeni në zgjedhjen e një aktiviteti të përbashkët, si një lojë tavoline, lexim ose shëtitje.
Fëmija mund të protestojë kur ndryshon një zakon i njohur. Pranojeni ndjenjën pa hequr menjëherë kufirin: “E di që do të shihje edhe një episod; tani është koha të fikim dhe të zgjedhim një lojë.” Lavdëroni përpjekjen dhe bashkëpunimin, jo vetëm bindjen e përsosur. Nëse familja ka një ditë të vështirë, rifilloni rutinën në ditën pasuese pa e quajtur dështim. Rregullat mund të rishikohen kur nuk funksionojnë, por ndryshimet duhen shpjeguar dhe mbajtur të qëndrueshme.
Televizori është i lehtë për t’u ndezur, ofron përmbajtje tërheqëse dhe mund të jetë bërë pjesë e rutinës familjare. Nëse fëmija e përdor për t’u qetësuar, mërzia ose lodhja mund ta bëjnë ndërprerjen veçanërisht të vështirë. Kjo nuk tregon vetvetiu varësi apo problem shëndetësor. Shpesh, ndihmon të identifikohet situata nxitëse dhe t’i ofrohet fëmijës një mënyrë tjetër për pushim, vëmendje ose argëtim.
Shikimi i zgjatur mund të zërë kohën që i duhet fëmijës për gjumë, lëvizje dhe ndërveprim, por ndikimi varet nga mosha, përmbajtja dhe rutina e përgjithshme. Për këtë arsye, vlerësoni jo vetëm minutat, por edhe atë që ekrani po zëvendëson. Për fëmijët nën pesë vjeç, udhëzimet e OBSH-së e trajtojnë kohën para ekranit së bashku me aktivitetin dhe gjumin: zëvendësimi i qëndrimit ulur me lojë aktive, duke ruajtur gjumin e mjaftueshëm, është drejtimi i dobishëm.
Flisni me pediatrin nëse përdorimi i ekranit po ndërhyn vazhdimisht në gjumë, shkollë, marrëdhënie ose aktivitetet e përditshme, nëse konfliktet familjare bëhen të rënda, ose nëse keni pyetje për zhvillimin e fëmijës. Profesionisti mund ta vlerësojë situatën sipas moshës dhe nevojave individuale. Udhëzimet e përgjithshme nuk zëvendësojnë këshillën mjekësore.
Mësoni kur lythat e fëmijëve mund të trajtohen në shtëpi, cilat masa janë të sigurta dhe kur duhet kërkuar këshilla e pediatrit ose dermatologut.
Zbuloni si t’i mësoni fëmijët të luajnë shah me ushtrime të shkurtra, rregulla të qarta dhe këshilla praktike që e mbajnë lojën argëtuese për fillestarët.
Mësoni si ta përgatisni fëmijën për prerjen e parë të flokëve, të ulni frikën nga zhurma e prekja dhe të ruani sigurinë gjatë gjithë procesit.
Zbuloni 6 modele flokësh për vajza: gërsheta, bishta dhe topuz i butë, me hapa të thjeshtë për stilim të rehatshëm dhe pa tërheqje çdo ditë.
Mësoni çfarë t’i ofroni një fëmije 2-vjeçar, si të krijoni vakte të qeta dhe të sigurta, të trajtoni refuzimin e ushqimit dhe të parandaloni mbytjen.
Zbuloni çfarë mund të bëjë foshnja nga 3 deri në 12 muaj, si ta mbështesni me lojë të sigurt dhe kur të flisni me pediatrin për zhvillimin e saj.
Përgatitni një pure të butë kungulli për foshnjën me udhëzime të qarta për gatimin, teksturën, shërbimin dhe ruajtjen e sigurt pa kripë ose sheqer.
Mësoni si të lehtësoni dhimbjen e kokës te fëmijët me pushim, ujë dhe kujdes të sigurt, cilat shenja kërkojnë mjek dhe si të parandaloni përsëritjen.
Zbuloni si mund të përfshihen algat e detit në ushqimin e fëmijëve, rolin e jodit dhe mënyrat për të shmangur tepricën e suplementeve dhe rreziqet.
Mësoni kur mund të pijë fëmija pije soje, si të zgjidhni variantin e duhur dhe pse ajo nuk zëvendëson formulën për foshnja nën 12 muaj. Këshilla për prindërit.